Alive · Gidsen

Iemand helpen stoppen met roken zonder druk te zetten

Als iemand om wie je geeft wil stoppen met roken, kan het lastig zijn om te weten wanneer je moet aanmoedigen en wanneer je beter wat afstand kunt nemen. Vraag eerst welke steun die persoon wil. Samen wandelen, een gezamenlijke gewoonte aanpassen of luisteren na een moeilijke dag kan al helpen. De keuzes en de voortgang blijven van die persoon zelf.

Vraag wat iemand wil voordat je gaat helpen

Je kunt bijvoorbeeld beginnen met: “Je zei dat je wilt stoppen. Wil je praten over wat daarbij zou kunnen helpen?” Geef de ander ruimte om te vertellen hoe het voelt, ook als er twijfels zijn of eerdere pogingen zijn geweest. Als die persoon er nog niet over wil praten, laat je aanbod dan staan. Maak niet van elk gesprek een nieuwe poging om de ander te overtuigen.¹

Als de ander wel hulp wil, maak dan concreet wat die hulp inhoudt. Is er behoefte aan gezelschap, afleiding of een luisterend oor? Vraag of je af en toe mag vragen hoe het gaat, en hoe vaak. Een afgesproken berichtje na het werk is iets anders dan steeds vragen of iemand heeft gerookt.²

Maak één kleine afspraak waar jullie allebei iets aan hebben

“Laat maar weten als je iets nodig hebt” is soms moeilijk om in de praktijk te brengen. Kies een situatie die de ander lastig verwacht te vinden en spreek van tevoren af wat jouw rol kan zijn. Dit zijn voorbeelden die jullie samen kunnen aanpassen:

Het moment	Wat je kunt aanbieden	Wat jullie afspreken
Na het avondeten	“Zal ik met je meegaan voor een korte wandeling, of blijf je liever hier om te praten?”	Laat de ander kiezen wat prettig lijkt.
Een bijeenkomst waar mensen roken	“Als je ergens anders even pauze wilt nemen, geef me dan een seintje. Dan ga ik met je mee.”	Spreek het seintje onder vier ogen af, zodat de ander niets aan de groep hoeft uit te leggen.
Een stressvolle avond	“Ik kan vanavond voor het eten zorgen. Zou dat helpen, of wil je liever even rust?”	Bied iets aan wat je ook echt kunt doen.

Meer activiteiten om samen uit te kiezen vind je bij wat je kunt doen in plaats van roken. Niet alles wat jullie samen doen hoeft een gesprek over stoppen te worden.

Als de ander liever eerst minder gaat roken

Vraag welke steun de voorkeur heeft: praktische hulp van jou, betrouwbare informatie over stoppen met roken, begeleiding van een stoppen-met-roken-coach, advies van een zorgverlener of een hulpmiddel dat de ander voor zichzelf kan gebruiken. Deze mogelijkheden kunnen ook worden gecombineerd.

Alive is een mogelijkheid voor iemand die eerst minder wil gaan roken in plaats van in één keer te stoppen. Je kunt er sigaretten registreren, dagelijkse limieten en geplande wachttijden volgen en wekelijkse fasen doorlopen of zo nodig een fase herhalen.

Je kunt aanbieden om de app te laten zien. Laat de keuze aan de ander en respecteer dat de geregistreerde gegevens privé zijn. Vraag toestemming voordat je naar de voortgang vraagt.

Onze gids over geleidelijk of in één keer stoppen met roken legt het praktische verschil tussen beide manieren uit.

Geef een keuze bij trek in een sigaret

Als de ander zegt trek te hebben in een sigaret, hoef je niet de perfecte woorden klaar te hebben. Probeer: “Wil je een paar minuten gezelschap, of ben je liever even alleen?” Een andere bezigheid of omgeving kan helpen om dat moment door te komen. Houd je voorstel eenvoudig en accepteer het antwoord.³

Ga niet aftellen en houd niet vol dat de trek inmiddels voorbij zou moeten zijn. Je biedt gezelschap; je beoordeelt niet hoe goed iemand ermee omgaat.

Moedig aan zonder te controleren

Tel niet hoeveel sigaretten de ander rookt, controleer geen voorraden en vraag niet om bewijs van vooruitgang. Preken, plagen en vergelijken met iemand die “gewoon is gestopt” kunnen van steun juist een extra bron van spanning maken.³

Als je zelf ook rookt, bied de ander dan geen sigaret aan, ook niet voor de grap, en rook liever niet in diens buurt. Houd gezamenlijke ruimtes rookvrij. Vraag wat zou helpen bij zichtbare herinneringen aan roken, zoals aanstekers en asbakken.²

Rookt iemand na het stoppen toch weer, richt je dan op de volgende stap

Een uitglijder doet de eerdere inspanningen niet teniet. Als de ander wil praten, vraag dan wat er vlak ervoor gebeurde en welke steun een volgende keer zou helpen. Je kunt zeggen: “Zou het helpen om er nu over te praten, of liever later?”⁴

Als de ander weer regelmatig rookt, blijf dan openstaan voor een gesprek over een nieuwe poging en extra steun. Eis geen belofte dat het nooit meer zal gebeuren. Voor iemand die nog een afbouwplan volgt, is een geplande sigaret een andere situatie dan roken na volledig gestopt te zijn.

Maak professionele ondersteuning makkelijker bereikbaar

Je kunt aanbieden te helpen zoeken naar begeleiding bij stoppen met roken of vragen voor een zorgverlener voor te bereiden. In de Verenigde Staten bieden telefonische stoppen-met-rokenhulplijnen gratis begeleiding. Een zorgverlener kan ook behandelmogelijkheden bespreken. Praktische hulp kan bijvoorbeeld zijn dat je vervoer regelt of tijd vrijmaakt voor een afspraak, als de ander dat wil.⁵

Zorg ook voor jezelf

Wees duidelijk over wat je kunt bieden. “Na het avondeten kan ik praten, maar tijdens mijn werk kan ik geen berichten beantwoorden” geeft een grens aan zonder je steun in te trekken. Je kunt begrip hebben voor een moeilijke dag en toch vragen om respectvol te worden aangesproken. Maak ook ruimte voor je eigen rust en steun.¹

Begin met één behulpzame vraag

Vraag: “Wat kan ik deze week doen om het voor jou iets makkelijker te maken?” Spreek iets haalbaars af en kijk daarna of het heeft geholpen. Zo kun je op een praktische manier betrokken blijven, terwijl de ander zelf bepaalt wat de volgende stap wordt.

Bronnen

Apple and the Apple logo are trademarks of Apple Inc., registered in the U.S. and other countries and regions. App Store is a service mark of Apple Inc. Google Play and the Google Play logo are trademarks of Google LLC.